زندگینامه هایده

هایده در ۲۱ فروردین سال ۱۳۲۱ هجری شمسی در تهران به دنیا آمد.

وی کارش را در رادیو با برنامه گلهای رنگارنگ آغاز کرد و از همان اوایل نام خود را در شناسنامه موسیقی ایران به ثبت رسانید.

هایده خواهر بزرگتر مهستی خواننده پر آوازه ایرانی بود. هایده دارای صدای کنترآلتو بود و بیش از دو دهه فعالیت در اجرای آواز و ترانه‌های ایرانی داشت.

هایده و مهستی

بانوی آواز ایران

هایده به گفته بسیاری دارای یکی از بهترین صداهای تاریخ موسیقی ایران بوده است.

او در ۷ شهریور ۱۳۵۷ مانند بسیاری از هنرمندان دیگر ایران را به قصد لندن ترک کرد و پس از مدتی به آمریکا رفت و کار خود را در آنجا ادامه داد تا اینکه در سی دی سال ۱۳۶۸ در سن ۴۷ سالگی در سانفراسیسکو بر اثر سکته قلبی دارفانی را وداع گقت .

بیوگرافی هایده

نام اصلی هایده

نام اصلی هایده معصومه دده بالا بود.

پدر و مادر هایده

پدر وی محمد دده‌بالا و مادرش زینت بلغاری بودند.

تاریخ مرگ هایده

هایده در روز ۲۰ ژانویه ۱۹۹۰ میلادی برابر با ۳۰ دی ماه ۱۳۶۸ خورشیدی فردای اجرای کنسرت در باشگاه کازابلانکا در حومه سانفرانسیسکو، کالیفرنیا، بر اثر سکته قلبی درگذشت.

علت مرگ هایده

او مبتلا به فشار خون بالا و دیابت بود که از خانواده اش به ارث برده بود.

قبر و آرامگاه هایده کجاست

هایده در گورستان وست‌وود در لس آنجلس با حضور هزاران نفر از ایرانیان مقیم آمریکا به خاک سپرده شد.

هما سرشار (روزنامه‌نگار)، ویگن (خواننده) و حسن شهباز (مترجم و سردبیر فصلنامه رهاورد) از جمله سخنرانان در مراسم بودند.

در تهران نیز علی‌رغم محدودیت‌های بسیار، گروهی از مردم در مسجد الجواد یاد او را گرامی داشتند. ویدئوی مراسم به فاصله کوتاهی، مخفیانه در ایران پخش شد.

زندگینامه هایده

هایده از زبان خودش

او درمصاحبه ای که حدود سه چهار سال قبل از درگذشتش با او انجام شده بود تلخ ترین خاطره اش را چنین بیان میکند:

تلخ ترین خاطره من اینه که آهنگی از جهانبخش پازوکی به من پیشنهاد شده بود بخونم که ترجیع بند آن اینه: من خودم رفتنی ام

من بشدت به پازوکی پافشاری میکردم که من این آهنگ رو نمیخونم

نمیدونم چرا دلشوره عجیبی داشتم چون میخواستم به مسافرت اروپا بیایم و فکر حادثه ای مرا تعقیب میکرد.

فکر میکردم شاید بیماری ای تصادفی چیزی باعث شود که من برنگردم به ایران و هیچ وقت فکر نمیکردم همچین حادثه ای اتفاق بیافتد و من تا امروز یعنی ۶ سال نتوانم وطنم را ببینم.

به هر صورت با ناراحتی خیلی شدید رفتم روی صحنه و اونو اجرا کردم.

۷ شهریور ایران را به قصد لندن ترک کردم و نمیتونم براتون توجیه کنم که حالت من در اون ساعت و اون لحظه چه بود ولی امیدی است که مرا نگه میدارد که باز بتوانم ایرانم را ببینم

 

%d8%b2%d9%86%d8%af%da%af%db%8c%d9%86%d8%a7%d9%85%d9%87-%d9%87%d8%a7%db%8c%d8%af%d9%87

اساتید 

هایده از سال ۱۳۴۵ فراگیری موسیقی و آوازخوانی را نزد موسیقیدان معروف علی تجویدی آغاز کرد.

تجویدی در میان آهنگسازان ایرانی، معروف شده است هایده از آخرین کشفیات تجویدی است. شانسی که هایده آورده، این بوده که تجویدی آهنگ تازه ای را در “مخالف سه گاه” و در پیوند با شعری برانگیزاننده از “رهی معیری” آماده اجرا داشته است.

این ترانه با زیر و بالاهایی که دارد، معرف دقیقی برای صدای گسترده و پر توان هایده شده و صدای هایده نیز متقابلا ترانه “تجویدی – معیری” را تاثیر بیشتر بخشیده است.

متن این ترانه که “آزاده” نام دارد، آخرین کار موسیقائی ” رهی معیری” است که در تب بیماری آن را سروده و کمتر در یک سال پس از آن، در آبان ماه سال ۱۳۴۷ درگذشت.

راه دیگر

هایده، اگرچه در سالهای پیش از انقلاب همچنان روی صحنه ماند ولی بیشترین زمان و توان خود را در خدمت “بازار” قرار داد که بیشتر به سود و زیان می اندیشد تا به ارزشها.

تجویدی که زمانی به شکوه گفته بود که هر صدائی را که کشف می کند و می پروراند، بعدها بهره اش را به کاباره می برد. در عین حال گناه این انحراف را پیش از آن که بر گردن خواننده ها بگذارد، از چشم جامعه می بیند:

“جامعه بود که این ها را به سوی کاباره می کشانید… من در شوراهای موسیقی می گفتم که حقوق این ها را زیاد کنید تا احتیاج به رفتن به کاباره نداشته باشند… ولی نکردند این کار را… حقوق بسیار کمی مثلا ۵۰۰ تومان به خواننده می دادند، در حالی که همین خواننده وقتی به کاباره می رفت شبی ده هزار تومان می گرفت… گناهی نداشتند… زندگی غیر از این را اجازه نمی داد…”

صدای هایده و برخی از ترانه های “غمیادانه” او در سال های غربت، تسکینی در خور برای مهاجران و تبعیدیان دلشکسته بوده است

هایده، پس از آزاده، چند ترانه دیگر نیز از تجویدی خواند و بعد سر و کارش به کاباره افتاد، از او جدا شد و به موسیقی به اصطلاح “مردمی”، نزدیکتر شد. محمد حیدری، جهانبخش پارزکی، صادق نوجوکی و انوشیروان روحانی آهنگسازان دیگری بودند که صدای رسای هایده را در اجرای ترانه های خود به کار گرفتند. همان قدر که این ها در راه “مردمی” شدن به هایده یاری رسانیدند، او نیز با صدای پر جاذبه خود سبب سکه شدن کار آن ها شد!

درباره هایده

مهاجرات به آمریکا

مهاجرت به “شهر فرشتگان” (لس آنجلس) پس از انقلاب کار را دیگر یکسره کرد. مهاجران مخاطب موسیقی آن قدر خسته و شکسته بودند که دیگر به ارزشها نمی اندیشند و تنها “تفریح و سرگرمی” می خواستند.

سرمایه نیز در جایی به کار می افتاد که مخاطب انبوه داشته باشد. بر بستری چنین تنیده از “تفریح و تجارت” موسیقی معروف به “لس آنجلسی” به دنیا آمد و بیشتر خوانندگان مهاجر از جمله هایده را نیز به خدمت خود درآورد.

این حرف، بدان معنا نیست که در ترانه های غربتی هایده هیچ گوشه با ارزش دلنوازی وجود ندارد. در وهله اول باید به جنس صدای ناب و کمیاب او اندیشید که در همه بازمانده هایش یکسان مانده است، در این دنیای “بی صدائی” و “بد صدائی” خود، نفس ارزش است!

البته برخی بر این عقیده اند که او در این هشت نه سالی که در مهاجرت به سر برد، دست کم توانست بخواند.

اگر در ایران مانده بود سرنوشتی بهتر از “پریسا” و “هنگامه” پیدا نمی کرد که هنوز که هنوز است نمی توانند، آزادانه – و برای همگان – بخوانند، با آن که به دامنشان، پیرایه ابتذال نبسته اند.

هایده، سر انجام، در سال ۱۳۶۸ در شهر سانفرانسیسکو، به سکته قلبی درگذشت و در گورستان “وست وود” لس آنجلس به خاک سپرده شد

مصاحبه با آقای مهدی ذکایی سردبیر مجله جوانان در امریکا در رابطه با هایده

“خانم هایده ابتدا اومده بود لندن. مدتی بعد از انقلاب اونجا زندگی کرد و کار کرد و بعد اومد آمریکا و اینجا فعالیتش رو شروع کرد. هایده شبی که در سانفرانسیسکو روی صحنه بود درگذشت. بعد از کنسرت بلافاصله دچار حمله قلبی شد و فردای آن روز در گذشت. من فکر کنم اون موقعی که این اتفاق براش افتاد هایده در بهترین موقعیت خوانندگی بود و هیچ کس در برابرش نبود.”

” و اون موقع یادمه که تمام آلبوم ها وآهنگاش گل کرده بود و روی صحنه هم موفق بود. هایده وقتی فوت کرد که در اوج بود. وقتی که رفت ، مردم خیلی خیلی متاثر شدن. براش با شکوه ترین مراسم خاکسپاری و هفت و یادبود رو برگزار کردن که در تمام سالهای اخیر چنین مراسمی برای کسی انجام نشد و جای هایده همیشه خالیه وصدا وآهنگاش همیشه موندنیه.”

آلبوم های هایده

او دارای بیش از۳۰ آلبوم به نامهای زیر میباشد:

۱-روزای روشن ۱۲- خرباتی

۲-پادشه خوبان ۱۳- خداحافظ

۳-شب عشق ۱۴- فریاد

۴-گلواژه ۱۵- آزاده

۵- بزن تار ۱۶- رفتم

۶- شانه هایت ۱۷- بلبلی که خاموش شد

۷- ای زندگی سلام ۱۸- حیف

۸- ناشنیده ها ۱۹- آمدنت مهاله

۹- سوگند ۲۰- بزم و کنسرت

۱۰- دشتستانی ۲۱- بزم (نوروز ۱۳۴۶)

۱۱- آشنایی ۲۲- سه کنسرت در سه آلبوم

وی همچنین با هنرمندانی دیگر آلبوم های مشترکی ارائه داده است:

۱- بزم ۱ ( هایده و گلپا) ۵- اوج صدا ( هایده و مهستی)

۲- بزم ۲ ( هایده و گلپا) ۶- افسانه شیرین (هایده و شجریان)

۳- گلهای غربت ( هایده و معین) ۷- شب عاشقان ( هایده و ستار)

۴- همخونه ( هایده و ویگن) ۸- سفر (هایده و معین)

همچنین آلبومی مشترک با مهستی و معین بنام ترانه سال میباشد.

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.